Samkeppnisvöktun · Fréttabréfasafn
Vikulegt fréttabréf Regluvaktarans: Samkeppnisvöktun · Vika 38, 2026 · 7. október 2026
Mest er um vert að Landsréttur dæmdi í deilu um lágmarksverð fyrir umframmjólk og að samruni Heklu og Bílson var ekki kláraður. Auk þess dregur ársskýrsla Samkeppniseftirlitsins fyrir árið 2025 fram samkeppnishindranir í regluverki og áherslur á dagvörumarkaði.
Dómar Landsréttar
Í máli nr. 423/2025 deildu afurðastöðin A svf. og B ehf. um hvort afurðastöðinni bæri að greiða lágmarksverð Verðlagsnefndar búvara samkvæmt 8. gr. búvörulaga fyrir mjólk utan greiðslumarks. B ehf. taldi afurðastöðvar bundnar af verðinu. Í málinu reyndi einnig á hæfi, stjórnsýslu og uppgjör milli aðila.
Áhrif: Niðurstaðan skiptir afurðastöðvar og mjólkurframleiðendur þar sem hún sker úr um hvort lögbundið lágmarksverð gildir um umframmjólk, og því þarf að rýna forsendur dómsins í heild.
Fréttir Samkeppniseftirlitsins
Fjölmiðlar greindu frá því að fallið hefði verið frá samruna Heklu og Bílson því seljendur töldu fyrirsjáanlegt að Samkeppniseftirlitið myndi ekki samþykkja hann. Samkeppniseftirlitið brást við og vísaði til þess að rannsókn þess hefði borið merki þess að markaðir yrðu skilgreindir þröngt. Rannsókninni lauk að frumkvæði samrunaaðila.
Áhrif: Fyrirtæki í bílgreinum og öðrum samþjöppuðum greinum ættu að gera ráð fyrir ítarlegri skoðun á skilgreiningu markaðar og meta samþykkisáhættu snemma í söluferli.
Samrunamál
Samkeppniseftirlitið birti ákvörðun nr. 29/2026. Hún varðar kaup VPE-RM ehf. og VEX II slhf. á ráðandi eignarhlut í Rafmiðlun hf. Seljendur eru einstaklingar með dreift eignarhald, en kaupendur eru í meirihlutaeigu lífeyrissjóða.
Áhrif: Fjárfestar sem lífeyrissjóðir eiga meirihluta í þurfa að huga að eignatengslum og áhrifum á aðra markaði þegar þeir meta tilkynningarskyldu og samkeppnisleg áhrif.
Skýrslur og rit
Í ársskýrslu Samkeppniseftirlitsins fyrir árið 2025 kemur fram að samkeppnishindranir í íslensku regluverki eru talsvert meiri en að jafnaði í OECD-ríkjum. OECD bendir jafnframt á að umbætur á regluverki gætu skilað verulegum þjóðhagslegum ávinningi.
Áhrif: Fyrirtæki og hagsmunasamtök geta búist við frekari kalli eftir endurskoðun regluverks og ættu að fylgjast með tillögum Samkeppniseftirlitsins um umbætur.
Fréttir Samkeppniseftirlitsins
Samkeppniseftirlitið telur dagvörumarkaðinn áfram meðal helstu áherslumála vegna mikilvægis hans fyrir heimilin, áhrifa matarverðs á verðbólgu og samþjöppunar. Eftirlitið tekur einnig virkan þátt í norrænu, evrópsku og alþjóðlegu samstarfi sem veitir aðgang að sérfræðiþekkingu og styður samræmda framkvæmd samkeppnisreglna.
Áhrif: Aðilar í dagvöruverslun og birgjar mega búast við áframhaldandi athygli eftirlitsins á samþjöppun, verðlagningu og samningum í virðiskeðjunni.
Samkeppniseftirlitið beinir sjónum áfram að samþjöppuðum mörkuðum og að regluverki sem hindrar samkeppni. Mál Heklu og Bílson sýna að samrunaaðilar meta samþykkisáhættu og draga sig stundum til baka áður en ákvörðun er tekin. Fylgjast ber með niðurstöðu Landsréttar í umframmjólkurmálinu og hvort tillögur um umbætur á regluverki fylgja í kjölfar ársskýrslunnar.