Vinnuréttarvöktun · Fréttabréfasafn
Vikulegt fréttabréf Regluvaktarans: Vinnuréttarvöktun · Vika 39, 2026 · 7. október 2026
Félagsdómur hafnaði frávísunarkröfu ríkisins í máli Verkfræðingafélags Íslands og tekur kjarasamningságreining til efnismeðferðar. Héraðsdómur Reykjavíkur fjallaði jafnframt um skilyrði áminningar og túlkun veikindaréttar vegna atvinnusjúkdóms.
Dómar Félagsdóms
Ríkið krafðist frávísunar í máli F-5/2026. Það taldi ágreininginn varða einstaklingsbundin réttindi og einkaréttarlega samninga og að dómkrafan fæli í sér lögspurningu. Félagsdómur hafnaði kröfunni og málið fer í efnismeðferð.
Áhrif: Stéttarfélög geta leitað til Félagsdóms um túlkun kjarasamnings þótt ágreiningurinn snerti einstaka starfsmenn, og vinnuveitendur ættu ekki að treysta á frávísun í slíkum málum.
Dómar héraðsdómstóla
Stefnandi krafðist ógildingar áminningar og bóta fyrir fjárhagslegt og ófjárhagslegt tjón í máli E-6711/2025. Henni var veitt áminning í kjölfar boðunarbréfs um fyrirhugaða áminningu og hún var í leyfi frá störfum frá afhendingu bréfsins. Dómurinn reyndi á andmælarétt og meðalhóf í stjórnsýslu.
Áhrif: Vinnuveitendur, einkum opinberir, verða að tryggja raunverulegt tækifæri til andmæla og gæta meðalhófs áður en áminning er veitt, annars er hætta á ógildingu og bótakröfum.
Dómar héraðsdómstóla
Í máli E-3000/2025 greindi aðila á um hvort veikindi stefnanda teldust atvinnusjúkdómur og veittu þannig aukinn veikindarétt samkvæmt kjarasamningi. Dómurinn túlkaði viðkomandi ákvæði kjarasamningsins og lagði áherslu á að ákvæði skuli fyrst og fremst skýra eftir orðanna hljóðan.
Áhrif: Starfsmenn og vinnuveitendur þurfa að kanna orðalag kjarasamnings um atvinnusjúkdóma og skjalfesta orsakatengsl veikinda við starfið.
Dómar Hæstaréttar
Í máli nr. 50/2025 krafðist A skaðabóta úr hendi íslenska ríkisins. Hann byggði á að rangt hefði verið staðið að innleiðingu EES-reglna um frjálsa för launþega og reglugerðar nr. 883/2004 um samræmingu almannatrygginga. Málið varðar fæðingarorlof og ráðgefandi álit EFTA-dómstólsins.
Áhrif: Launafólk sem hefur nýtt sér frjálsa för getur átt skaðabótakröfu á ríkið ef EES-reglur um almannatryggingar og fæðingarorlof eru ranglega innleiddar.
Dómar héraðsdómstóla
Í máli E-3251/2025 var stefnda gert að greiða stefnanda hluta ógreiddra mánaðarlauna. Kröfu um ógreidda yfirvinnu var hafnað. Málið snerist einnig um gagnkröfur, orlof og sönnun.
Áhrif: Starfsmenn bera sönnunarbyrði fyrir unnum yfirvinnutímum og ættu að halda utan um tímaskráningu og samþykki yfirvinnu.
Dómar vikunnar sýna að formleg atriði ráða oft úrslitum, hvort sem um er að ræða málsmeðferð við áminningu, sönnun yfirvinnu eða orðalag kjarasamnings. Fylgjast ber með efnislegri niðurstöðu Félagsdóms í F-5/2026 og áhrifum Hæstaréttardómsins á bótaábyrgð ríkisins vegna EES-réttar.