Orku- og innviðavöktun · Fréttabréfasafn
Vikulegt fréttabréf Regluvaktarans: Orku- og innviðavöktun · Vika 43, 2026 · 23. október 2026
Landsréttur kvað upp átta dóma 22. október, þar af sjö um þjóðlendur við Ísafjarðardjúp. Þrír þeirra varða vatns- og virkjunarréttindi og geta skipt máli fyrir virkjunarkosti á svæðinu. Umhverfis-, orku- og loftslagsráðuneytið setti auk þess tvær raforkureglugerðir aftur í samráð.
Dómar Landsréttar
O ohf. krafðist þess í þremur málum að úrskurðir óbyggðanefndar yrðu felldir úr gildi. Í þeim úrskurðum var komist að því að félagið ætti ekki vatns- og virkjunarréttindi í Almenningi í Ísafirði, Hestfjarðaralmenningi og Skötufjarðaralmenningi. Félagið krafðist einnig viðurkenningar á beinum eignarrétti sínum og byggði á framsali og samningum um réttindin.
Áhrif: Niðurstaðan ræður því hver á vatnsréttindi á svæðinu og hver getur ráðstafað þeim vegna virkjunarverkefna, svo rétthafar og framkvæmdaaðilar ættu að lesa dómana í heild.
Dómar Landsréttar
Landeigendur kröfðust þess að úrskurðir óbyggðanefndar um þjóðlendur á svæðinu yrðu felldir úr gildi og að bein eignarréttindi þeirra yrðu viðurkennd. Málin varða meðal annars Kleifa, Borg, Stóra-Kamb og almenningana í Skötufirði, Ísafirði og Hestfirði. Deilt var um landamerkjalýsingar og hefð, og í tveimur málum benti héraðsdómur á að landamerkjabréf vantaði fyrir almenninginn.
Áhrif: Staða landsins sem eignarland eða þjóðlenda ræður því hver veitir leyfi og hverjir eiga rétt til nýtingar vegna framkvæmda á svæðinu.
Dómar Landsréttar
Deilt var um hvort eignarhald á námum og námuréttindum, auk vatns- og jarðhitaréttinda umfram heimilisþarfir, fylgdi jörðinni E. F keypti jörðina árið 2006. Í afsali við sölu hennar fyrir um öld var lagt til grundvallar að Í ætti réttindin. Málið snýst um hefð, þinglýsingu og lagaheimild.
Áhrif: Dómurinn skiptir máli við áreiðanleikakönnun á auðlindaréttindum, því þinglýst afsöl frá fyrri tíð geta aðskilið réttindi frá landi.
Samráðsgátt
Ráðuneytið kynnti að nýju endurskoðuð drög að reglugerð um framkvæmd 20. gr. a–20. gr. i raforkulaga nr. 65/2003. Það birti einnig endurskoðuð drög að reglugerð um gagnsæi og háttsemi á heildsöluorkumarkaði raforku. Bæði drögin fóru í samráð 16. október.
Áhrif: Hagsmunaaðilar ættu að bera nýju drögin saman við fyrri útgáfur og skila umsögn innan frests sem tilgreindur er í Samráðsgátt.
Dómar Landsréttar um vatns- og virkjunarréttindi O ohf. geta mótað stöðu rétthafa gagnvart óbyggðanefnd og þar með hvaða virkjunarkostir verða raunhæfir. Samantektir sýna ekki niðurstöður dómanna, svo lesa þarf forsendur þeirra áður en ályktanir eru dregnar. Endurskoðuð reglugerðardrög benda til þess að útfærsla raforkulaga sé enn í mótun, og því borgar sig að fylgjast með lokaútgáfu þeirra.
Umsagnarfrestur í Samráðsgátt vegna reglugerðardraganna kemur fram í hverju máli fyrir sig og þarf að skoða þar.