Orku- og innviðavöktun · Fréttabréfasafn
Vikulegt fréttabréf Regluvaktarans: Orku- og innviðavöktun · Vika 44, 2026 · 30. október 2026
Tvö atriði standa upp úr: héraðsdómur hafnaði kröfum gegn nýtingarleyfi til töku grunnvatns í Vogavík og frumvarp ráðherra boðar eitt sameinað leyfi hjá Umhverfis- og orkustofnun. Bæði varða leyfisveitingar fyrir auðlindanýtingu og framkvæmdir.
Dómar héraðsdómstóla
Héraðsdómur Reykjavíkur féllst ekki á að nýtingarleyfi Benchmark Genetics Iceland hf. til töku grunnvatns í Vogavík í Sveitarfélaginu Vogum bryti í bága við lög um stjórn vatnamála nr. 36/2011 og lög nr. 57/1998 um rannsóknir og nýtingu á auðlindum í jörðu. Umhverfis- og orkustofnun gaf leyfið út og dómurinn staðfesti þar með ákvörðun hennar. Samantektin er stytt og nánari rökstuðningur liggur ekki fyrir hér.
Áhrif: Leyfi Umhverfis- og orkustofnunar til grunnvatnstöku standast dómstólaprófun, en rétt er að kynna sér forsendur dómsins áður en leyfisumsóknir eða leyfisskilmálar eru metnir og fylgjast með því hvort honum verður áfrýjað.
Lög og þingmál
Samkvæmt frumvarpi Jóhanns Páls Jóhannssonar umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra verða virkjunarleyfi, nýtingarleyfi, starfsleyfi og heimild til breytingar á vatnshloti gefin út sem eitt leyfi hjá Umhverfis- og orkustofnun. Afgreiðslan á að taka innan við 18 mánuði frá því að fullnægjandi umsókn berst. Frumvarpið er enn tillaga og hefur ekki verið samþykkt.
Áhrif: Verði frumvarpið að lögum einfaldast leyfisferlið og fyrirsjáanleiki eykst, en framkvæmdaaðilar þurfa að búa umsóknir þannig úr garði að þær teljist fullnægjandi frá upphafi.
Stefnan er í átt að einfaldara og hraðara leyfisferli undir forystu Umhverfis- og orkustofnunar, á meðan dómstólar fara yfir lögmæti einstakra leyfa. Fylgjast ber með meðferð frumvarpsins á Alþingi og hvort dómnum í Vogavíkurmálinu verði áfrýjað.